Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkeleri, petrol sonrası dönemde ekonomik çeşitlenme amacıyla yapay zeka ve veri merkezlerine yönelik yatırımlarını hızlandırıyor. Son 20 yılda bu alanlara 250 milyar doların üzerinde kaynak aktaran bölge, küresel veri merkezi kapasitesinin yüzde 1'inin biraz fazlasına sahipken, yapımı devam eden projelerde yüzde 7, planlanan kapasite içinde ise yüzde 6 oranında yer tutuyor. Bölgenin bu yatırım hamlesinin arkasında düşük maliyetli enerji, güçlü finansal kaynaklar ve stratejik coğrafi konum bulunuyor. Ancak ekonomik çeşitlenmenin bu yeni alanı, bölgeyi daha önce karşılaşmadığı kırılganlıklarla karşı karşıya bırakıyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri bu yarışta bölgenin iki itici gücü olarak öne çıkıyor. Riyad ve Abu Dabi, büyük ölçekli dijital altyapı projeleri ve küresel teknoloji şirketleriyle kurulan işbirlikleri sayesinde Körfez'in yapay zeka ve hiper ölçekli veri merkezi alanındaki başlıca merkezleri haline gelmesi bekleniyor. Ancak bu hedeflerin gerçekleştirilmesi, bölgeyi yabancı teknolojilere olan bağımlılığını derinleştiriyor. Yarı iletkenler, grafik işlemcileri, bulut hizmeti sağlayıcıları ve ihracat lisansları açısından Körfez ülkeleri dışarıya bağımlı durumda bulunuyor. Bölgede henüz yarı iletken üretimi veya yazılım mimarisi alanında gelişmiş bir yerel ekosistem mevcut değil.
İnsan kaynağı açığı da önemli bir engel oluşturuyor. Yapay zeka, bulut bilişim ve yarı iletken alanındaki uzmanlar dünya çapında yoğun talep görmektedir. Bölge bu alandaki yeteneği çekmek ve tutmakta zorluk yaşıyor. Aynı zamanda veri merkezlerinin soğutulması için günde 1 ile 5 milyon litre su gerekebiliyor. Tatlı su kaynakları sınırlı olan ve su ihtiyacının büyük ölçüde deniz suyunun arıtılmasıyla karşılandığı bölgede, büyük ölçekli bilgi işlem kapasitesinin gelişmesi sanayi, konut ve dijital altyapıların su kullanımı arasındaki tercihleri daha da zorlaştırabilir.
Dijital altyapıların kritik hale gelmesi yeni riskler doğuruyor. Finansal hizmetlerden kamu platformlarına, akıllı şehirlerden şirketlerin tedarik zincirlerine kadar pek çok alan artık veri merkezleri, deniz altı kabloları ve bulut platformlarına dayanıyor. Bölgedeki dalgalı jeopolitik ortamda bu altyapıların merkezi konuma gelmesi, büyük veri merkezleri fiziksel hedeflere dönüşürken deniz altı kabloları da potansiyel kırılganlık noktası oluşturuyor. Coface Orta Doğu Ekonomisti Seltem İyigün, "Körfez'in yapay zeka yarışı köklü bir dönüşüme işaret ediyor. Petrol sonrası ekonomik çeşitlenme kırılganlıkları ortadan kaldırmıyor, yeni kırılganlıklar yaratıyor" değerlendirmesinde bulunuyor.
Kaynak: Basın bülteni
